home aktueel available overview
algemene info litho's giclée's contact“ Wil je je ei gebakken of gekookt? Zout en peper erbij? Verse jus? Kop thee?” De werkelijkheid presenteert zich iedere dag opnieuw aan ons. Bij het ontwaken kunnen we haar zien, voelen, ruiken, beschrijven en gebruiken. De werkelijkheid van de dingen om ons heen is zo vanzelfsprekend dat we haar voor lief nemen. Automatisch breken we het eitje op de harde rand van de koekenpan. We stellen onze keukenwekker in op hard of zacht gekookt, en we dompelen het theezakje in een glas kokend heet water.
Tjalf
Sparnaay ontleent de thema´s van zijn schilderijen aan deze alledaagse
werkelijkheid. Triviale onderwerpen als een gebakken ei, een ontbijtje,
een patatje ´met´, een ´Hollandse nieuwe´ met vlaggetje,
een bos tulpen, nog in cellofaan verpakt zijn de hoofdrolspelers in zijn
schilderijen. Steeds opnieuw kiest Sparnaay voor een onderwerp dat uit het
leven is gegrepen. Herkenbaar, toegankelijk, alledaags en simpel. Bijna
banaal en toch zo fascinerend als voorwerp, als ding an sich. Sparnaay neemt
geen genoegen met de alledaagse werkelijkheid zoals wij deze eindeloos herhaald
om ons heen zien. In zijn schilderijen laat hij de werkelijkheid opnieuw
door zijn vingers gaan en geeft deze iets subjectiefs, een ziel mee. Hij
vereenvoudigt en hij voegt toe, hij vergroot en opent zo onze ogen voor
het kleinste detail. De door hem gekozen onderwerpen worden sterk uitvergroot
en uit de context van de dagelijkse omgeving gehaald. Door hen vervolgens
in een klassieke kunstomgeving te plaatsen verliezen ze hun gebruikswaarde
en krijgen ze een nieuwe identiteit en een monumentaal karakter. Tot in
de kleinste detail uitgewerkt wordt het triviale tot een majestueus kunstwerk
verheven. Neem bijvoorbeeld Sparnaays ´Herfstbladeren`, een bijna
theatrale voorstelling van intens gekleurde bladeren die eigenlijk voor
de composthoop zijn bestemd. Sparnaay heeft het biologisch afbraakproces
van de bladeren stopgezet. De tijd staat stil. Eindelijk zien we een eenvoudig
herfstblad zoals het is. De tafel dient als voetstuk voor deze relikwieën
van de herfst. De indrukwekkende schoonheid van de bladeren wordt benadrukt
door de klassieke achtergrond en Rembrandteske belichting. In een clair-obscur
worden de bladeren monumentaal gepresenteerd. De schilderijen van Sparnaay
laten ons, de toeschouwer, de werkelijkheid steeds opnieuw beleven. Zijn
werken zijn groot en confronterend, maar ook vrolijk en blij. Ze nodigen
uit om de essentie van het onderwerp, het ding dat zo gewoon is geworden,
in al zijn schoonheid te herontdekken.Begin jaren ´80 raakt Sparnaay gefascineerd door de fotografie. Hij trekt als een documentarist door Amsterdam en legt het dagelijkse leven van deze bruisende stad vast in snapshots. Het boeiende van deze foto´s is de keuze voor verstilde en cliché momenten. Een fiets geketend aan de brug over de Keizersgracht met een bos tulpen onder de snelbinders, een boterham met pindakaas waaruit net de eerste hap genomen is. Een letterlijke, fotorealistische benadering van de werkelijkheid, momenten die voor eeuwig zijn vastgelegd. Door middel van de fotografie citeert hij het dagelijks leven rondom. Tegelijkertijd ontwikkelt Sparnaay een passie voor tekenen en schilderen. Geïnspireerd door magisch-realisten zoals Willink schildert Sparnaay een serie archaïsche werken. Het contrast tussen het snapshot-karakter van zijn fotografie en zijn archaïsche schilderijen kan bijna niet groter. En juist hier ligt de sleutel tot zijn huidige stijl en eigen signatuur! “Waar de foto ophoudt, beginnen zijn schilderijen”. Zijn fotografie is voortaan het vertrekpunt voor zijn schilderijen.
In de loop van de jaren ´80 en ´90 komen de snapshot-fotografie en de verhalende lijn van zijn archaïsch werk samen in, wat Sparnaay noemt, Mega-Realisme. In deze periode komt hij tevens in aanraking met het Photo Rrealism, een stroming in de Amerikaanse hedendaagse kunst waarbij de kunstenaar de werkelijkheid natuurgetrouw aan de hand van een, al dan niet uitvergrote foto, (na)schildert. Sparnaay put inspiratie uit de werken van beroemde fotorealisten als Charles Bell, Ralph Goings en Richard Estes. Zijn de Amerikaanse fotorealisten voornamelijk bezig met de documentatie en representatie van de objectieve werkelijkheid, Sparnaay citeert, interpreteert en intensiveert de werkelijkheid. Het Mega-Realisme van Sparnaay is het samengaan van zijn fotorealistische benadering van de alledaagse dingen met zijn archaïsch, magisch realistisch werk. In plaats van de representatie van het onderwerp door middel van fotografie neemt Sparnaay de toeschouwer in zijn mega-realistisch werk mee ‘dwars door het ding heen’. Het onderwerp wordt tot in het kleinste detail ´verkend´ en ´ontdekt´. De fotografie fungeert als schetsboek voor Sparnaay, de snap shots zijn voorstudies voor zijn schilderijen. Laag voor laag komt het schilderij tot stand. Als een soort röntgenoloog gaat Sparnaay dwars door het te schilderen onderwerp heen. Onder het realistische oppervlak van zijn schilderijen ligt de ziel van het onderwerp, een essentie waar we ons nooit eerder bewust van zijn geweest..
De oudste kunstwerken hadden een functie in een ritueel, een aanvankelijk magisch, later religieus ritueel. Het kunstwerk fungeerde als het ware als vervanger van het goddelijke, dat als ‘verschijning van een verte’ indirect aanwezig is. Slechts als onderdeel van het ritueel waren de kunstwerken toegankelijk en te bezichtigen. Het kunstwerk was dus gebonden aan tijd, plaats en functie. Sinds de renaissance zijn de kunstwerken langzaam maar zeker losgeraakt van rite en ambacht en kwamen ze meer op zich zelf te staan.
De uitvinding van de fotografie in de 19e eeuw tastte de bestaansreden van de schilderkunst aan. De schilderkunst was niet langer nodig voor het maken van historische taferelen, genrestukken en portretten. Dat alles kon ook door middel van fotografie worden gedaan. Fotografie werd het middel om de zichtbare werkelijkheid correct weer te geven. De schilderkunst had een nieuwe bestaansreden nodig. De l´art pour l´art-gedachte, kunst puur vanwege de kunst, kreeg voet aan de grond. Kunst werd vanaf nu gedefinieerd als de meest individuele expressie van de meest individuele emotie. De bestaansreden van het kunstwerk was voortaan de esthetische schoonheid van het werk zelf. Het kunstwerk werd autonoom, niet langer gebonden aan de traditie van het ritueel of aan de bovenklasse die haar machtige status op linnen uitgedrukt wilde zien.
De schilderkunst van Sparnaay valt te plaatsen in de traditie van de vroege moderne kunst, zoals beoefend door kunstenaars als Gustave Courbet, Jean Francois Millet en Eduard Manet. Gewapend met hun schildersezel trokken zij naar buiten voor het vastleggen van scènes afkomstig uit het dagelijkse leven. Realistische voorstellingen van alledaagse activiteiten die niet passen binnen de esthetische traditie van de klassieke schilderkunst, waren voor hen een bron van inspiratie. Sparnaay geeft het alledaagse object, dat ons niet meer opvalt, een plaats in de traditie van de schilderkunst en laat ons de werkelijkheid herontdekken. Hij vindt schoonheid in het gewone en is gefascineerd door banale onderwerpen die eigenlijk losstaan van de esthetische traditie. Hier zien we ook duidelijke invloeden van de Dada-beweging en de Pop Art. Kunstonwaardige, vergankelijke dingen en massaproducten afkomstig uit de populaire cultuur worden liefdevol in zijn artistieke universum opgenomen. In de schilderijen van Sparnaay worden verschillende vormen van waarneming tegen elkaar uitgespeeld; is het een foto of is het een schilderij, is het een oude meester of is het moderne kunst, is het uniek en origineel of is het mechanisch? Hij zet ons in eerste instantie op het verkeerde been. De schilderijen zijn gemakkelijk toegankelijk en men behoeft niet over uitgebreide kennis van kunst te beschikken om zijn werken te waarderen. De schilderijen bieden in eerste instantie een raam op de werkelijkheid, een trompe l´oeil. Het ‘patatje-met´ kan zo, klaar voor consumptie, van het doek gepakt worden. Als we langer kijken ontdekken we een groot aantal fascinerende details in het geschilderde object. Opeens vallen duizenden kleine puzzelstukjes, snapshots, samen in een spel van penseelstreken, kleurschakeringen, lichtval en schaduw. De zoutkorreltjes spelen een ingenieus spel op de ´huid´ van de gefrituurde aardappel, de calorierijke mayonaise probeert te ontsnappen uit het ingedeukte plastic bakje. Het plastic vorkje staat als een vuurtoren in een landschap van calorieën. Het schilderij is een genrestuk van onze huidige consumptiemaatschappij en toont invloeden van grote meesters als Rembrandt (in de mate van verfijning van details en dramatische belichting) en Vermeer (die een scherp oog had voor de schoonheid van het kleine en de momenten van het alledaagse leven). Sparnaay citeert de werkelijkheid in verschillende verhaallijnen en lagen. “Is dit ´ding´ nou echt wel zo gewoon? Zo heb ik het nog niet eerder gezien!Vertelt het ons meer dan we denken te zien?” Door zijn speelse, humoristische en tegelijkertijd uiterst klassieke en schilderachtige benadering van het onderwerp laat Sparnaay ons het door hem gekozen onderwerp op verschillende niveaus herbeleven. Iedere laag in het schilderij is met intellectuele precisie tot stand gekomen, met de fotografie als vertrekpunt. De som van fotografische schets en schilderij is meer dan alleen een hyperrealistische beeld van het onderwerp. Werkelijkheid en illusie gaan hand in hand. De schilderijen ontstijgen het vermogen van het meest getrainde oog of de scherpst ingestelde cameralens. De details in het schilderij zijn een meervoud van snap shots, elk is met uiterste finesse uitgewerkt. De DNA-structuur van het onderwerp is op minutieuze wijze weergegeven. Sparnaay dringt door tot de essentie van het onderwerp. Hij wil het ding an sich tonen en niet slechts het ding als object. De schilderijen zijn een amalgaam van de haptische eigenschappen van het onderwerp maar ook van het eigenzinnige karakter en de persoonlijkheid van het object. Sparnaay geeft het object haar uniciteit en originaliteit in al haar kracht terug.
De schilderijen van Sparnaay zijn humoristisch en monumentaal, klassiek en toch lichtvoetig. Kortom, een feest voor onze zintuigen. Het Mega-Realisme van Sparnaay valt te omschrijven als het miljoenvoud van de eenvoud. De details en brandpunten van zijn snap shot-fotografie smelten samen en geven eeuwigheidswaarde aan het op het eerste oog zo triviale, vergankelijke onderwerp.